Ingezonden stuk

Sin bèrgwensa ni remordimentu mi ke kompartí algun punto esensial di nos realidat kurasoleño, ku kada dia ta birando pió.
Mi petishon ta hopi kla: dirigentenan i siudadanonan ku influensia mester tuma nota i krea un sistema di gobernashon totalmente nobo. Un sistema duradero ku ta atendé ku loke ta robes te na rais, e faktornan ku ta stroba nos di progresá i di garantisá un bida mihó pa tur hende.
E análisis ta di mi banda ta: e impakto di sklabitut transatlántiko, gueranan di tribu i kolonialismo ta sigui tin un grip strangulador riba Kòrsou te awe den aña 2026. Si nos no atendé e konsekuensianan akí ku urgensia, nan lo sigui blokeá nos desaroyo.
Mi a kuminsá hasi mi mes e pregunta “kiko falta nos hendenan?” tempu mi tabata studiante na Hulanda. Mi no por komprondé kon asina tantu biaha enkuentronan festivo di kurasoleñonan ta terminá ku un persona ta mata otro persona pa un diskushon chikí. Na Universidat di Nijmegen mi a papia ku profesor dr. Gerrit Huizer, eksperto den desaroyo di pueblonan di Terser Mundu. Su konklushon tabata skèrpi: “Nos mester bai bèk den pasado”. Nos ta karga ainda e rasgonan destruktivo di sklabitut i kolonialismo den nos historia i den nos mes. E atrosidatnan ei no ta bai; nan ta sigui influensiá nos komportashon, nos konfiansa propio i nos manera di trata otro.
Pa drecha esaki, segun Huizer, nos mester atendé ku e pasado doloroso i alabes kambia e strukturanan eksistente. Mester duna pueblo real partisipashon den e forhamentu di pais. Pasobra sklabitut a dura 200 aña ofisialmente i hopi ta bisa ku kolonialismo ainda no a kaba. Durante añanan tabata hasta tabú pa papia riba e tema.
Profesor Gerrit Huizer tabata e promé sientífiko hulandes ku mi a tende bisa esaki abiertamente, esta loke nos ta pasando aden. Ta di dje mi a siña ku desendientenan ta karga rabia, frustrashon, balor propio abou, deskonfiansa, miedu pa represaya i un sintimentu di inferioridat. Tur esaki ta stroba Kòrsou di krese saludabel.
Basá riba su rekomendashon mi a konkluí ku bario mester bira e instrumento klave pa desaroyo. Den mi skripshon na Eindhoven, “Werken aan de samenleving vanuit een wijkgerichte benadering”, mi a desaroyá e idea akí. El a bira e base di e programa di radio “Bario pa Bario t’esei ta Kòrsou”, ku a kuminsá 7 di yanüari 1995. Mi meta tabata pa pone habitantenan bira doño di nan bario i asina kontribuí na “nationbuilding” i na un demokrasia real.
Durante 30 aña mi a keda ku e programa: 6 aña na Curom/Z’86 i 23,5 aña na Radio Hoyer. Pa esei mi a invertí mas ku 1,5 mion florin for di empresanan i for di mi mes rekursonan finansiero. E esfuerso tabata grandi, pero e resultado no tabata esun ku mi a spera. Gobièrnunan di turno nunka no a tuma mi na serio.
Awe mi ta mira Kòrsou riba un kaminda desastroso. Pobresa ta enorme, nos terenonan ta den man di invershonistanan i figuranan for di pafó ku ta kumprando nos futuro. Korupshon ta reiná den gobièrnu i aparato públiko. Pa esnan ku ta biba di ònderstant, AOV, sueldo mínimo òf penshun chikí, bida ta impagabel.
E síntomanan ta visibel: prensa miedoso, hende sin rekurso ta sin akseso na playanan i lugánan ‘hotspot’ na kosta, un generashon ku poko estudio i polítikonan sin vishon ni preparashon sufisiente.
Si nos no atendé ku sklabitut transatlántiko i kolonialismo, Kòrsou lo sigui bai atras ku velosidat haltu. Nos komunidat lo disparsé den man di esnan ku plaka, miéntras e hende lokal ta keda sin protekshon i ta na merset di esnan ku ta abuzá di dje. Ta pasa bai, trapando riba nos dignidat i orguyo kolektivo komo sifuera sklabitut i kolonialismo ta na vigor ainda.