Wat kost een strafrechtelijk onderzoek een mens?

Negen jaar verdachte, uiteindelijk vrijgesproken

Wanneer schuld na negen jaar niet bewezen kan worden, blijft de vraag wie de menselijke en maatschappelijke rekening betaalt

Op 6 augustus 2026 sprak het Gerecht in eerste aanleg van Curaçao een Chinese zakenman volledig vrij in het omvangrijke strafrechtelijke onderzoek Avior. Hij werd onder meer verdacht van witwassen, ondergronds bankieren, financiële dienstverlening zonder vergunning en het niet nakomen van belastingverplichtingen. Ook het Openbaar Ministerie had uiteindelijk om vrijspraak gevraagd, omdat onvoldoende wettig en overtuigend bewijs beschikbaar was voor een veroordeling. De strafzaak had toen bijna negen jaar geduurd.

Daarmee eindigde juridisch de strafzaak. Maar daarmee is een bredere maatschappelijke vraag nog niet beantwoord:

Wie herstelt de schade wanneer iemand jarenlang verdachte is en de overheid uiteindelijk niet kan bewijzen dat hij een strafbaar feit heeft gepleegd?

Negen jaar is meer dan een procesduur

Een strafrechtelijk onderzoek is noodzakelijk wanneer er serieuze aanwijzingen van criminaliteit bestaan. Politie en Openbaar Ministerie moeten de ruimte hebben om complexe financiële constructies zorgvuldig te onderzoeken. Een vrijspraak betekent daarom niet automatisch dat het oorspronkelijke onderzoek onrechtmatig was.

Maar een rechtsstaat moet óók oog hebben voor wat langdurige strafvervolging met een mens kan doen.

Negen jaar verdachte zijn kan gevolgen hebben die geen rechter met één uitspraak volledig kan terugdraaien. Een verdenking kan reputaties aantasten, zakelijke relaties onder druk zetten en vragen oproepen bij banken, leveranciers en klanten. Beslag kan bovendien het vrije gebruik van vermogen beperken. En boven alles hangt jarenlang dezelfde onzekerheid: hoe en wanneer eindigt dit?

Juist daarom kent artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens het recht op berechting binnen een redelijke termijn. Ook in de rechtspraak binnen het Caribische deel van het Koninkrijk wordt overschrijding van die termijn uitdrukkelijk als juridisch relevante schending behandeld.

Vrijspraak moet ook werkelijk vrijspraak betekenen

De zaak kreeg een bijzondere nasleep. Een dag na de berichtgeving over de vrijspraak erkende het Openbaar Ministerie dat geld dat in het kader van onderzoek Avior in beslag was genomen nog moest worden teruggegeven. Het OM kondigde aan een formele last tot teruggave te laten opstellen.

Dat maakt de maatschappelijke vraag nog concreter. Wanneer de strafzaak eindigt, zou ook zo snel mogelijk duidelijk moeten zijn wat er gebeurt met beslagen goederen, geld en andere beperkingen die uit die strafzaak voortvloeiden.

Daarbij is nog een ander rechtsbeginsel essentieel: de onschuldpresumptie. Volgens artikel 6 lid 2 EVRM geldt niet alleen dat iemand voor een veroordeling als onschuldig moet worden beschouwd. Het Europees Hof benadrukt eveneens dat iemand die is vrijgesproken daarna door overheidsinstanties niet alsnog moet worden behandeld alsof zijn schuld feitelijk vaststaat.

De prijs van gerechtigheid

De Avior zaak hoeft daarom geen aanklacht tegen politie, justitie of het Openbaar Ministerie te worden. Zij kan juist aanleiding zijn voor een volwassenere discussie over de kwaliteit van onze rechtsstaat.

Want een rechtsstaat wordt niet alleen beoordeeld op zijn vermogen om schuldigen te vervolgen. Hij wordt óók beoordeeld op de manier waarop hij omgaat met mensen tegen wie verdenkingen uiteindelijk niet bewezen kunnen worden.

Daarbij horen moeilijke vragen. Hoelang mag een ingewikkeld strafrechtelijk onderzoek redelijkerwijs duren? Wie bewaakt actief de voortgang? Hoe snel wordt beslag na een vrijspraak opgeheven? En bestaat er een voldoende toegankelijke route om aantoonbare schade als gevolg van een buitengewoon lang strafproces te herstellen?

Een vrijspraak sluit een strafzaak af. Maar na bijna negen jaar kan het leven van de vrijgesprokene niet simpelweg worden teruggezet naar het moment waarop het onderzoek begon.