Newton mocht schrijven wat Afrika al wist!

Waarom kennen wij de namen van Europese wetenschappers, terwijl Afrikaanse beschavingen duizenden jaren eerder al indrukwekkende wetenschappelijke kennis ontwikkelden en toepasten? En wat zegt dat over het onderwijs en de ontwikkeling van Curaçao?

Een TikTok-video die een zeer relevante vraag oproept

Aanleiding voor dit tweede artikel in onze bewustmakingsserie over onderwijs is een TikTok-videofragment van Kumbukeni Nduku Mulumba.

 Zij stelt een fundamentele vraag

Waarom leren kinderen op school dat Isaac Newton de zwaartekracht ontdekte, terwijl Afrikaanse beschavingen duizenden jaren vóór hem al indrukwekkende bouwwerken en infrastructuur realiseerden met kennis van diezelfde natuurkrachten?

Die vraag sluit aan bij ons vorige artikel: leren onze kinderen werkelijk de vaardigheden die zij nodig hebben, of bereid het systeem hun vooral voor op het behalen van een diploma?

Maar er komt een vraag bij: wie bepaalt welke kennis onze kinderen leren en welke geschiedenis buiten hun schoolboeken blijft?

 Afrika kende de natuur lang vóór Newton

Duizenden jaren vóór Newton bouwden Afrikaanse beschavingen monumenten die vandaag nog bewondering afdwingen.

De Egyptische piramides vereisten uitzonderlijke kennis van afmetingen, verhoudingen, stabiliteit en materiaalgebruik. De Rhind-papyrus toont dat Egyptische geleerden ingewikkelde wiskundige berekeningen uitvoerden.

Ook Great Zimbabwe en de uit rotsen gehouwen kerken van Lalibela in Ethiopië getuigen van indrukwekkende bouwkundige kennis.

Hoe konden deze Afrikaanse bouwmeesters zonder moderne technologie zulke constructies ontwerpen en realiseren?

Zij beschikten over kennis die door observatie, berekeningen, experimenten en generatielange ervaring werd ontwikkeld en overgedragen. Afrika kende bovendien eeuwen vóór Newton belangrijke centra van wetenschappelijke studie.

Newton formuleerde later zijn beroemde bewegingswetten en universele zwaartekrachtswet. Zijn bijdrage verdient erkenning. 

Maar waarom kennen wij zijn naam, terwijl de Afrikaanse kennisdragers die eeuwen eerder uitzonderlijke prestaties leverden grotendeels onbekend blijven?

Het gaat niet alleen om wie eeuwen later natuurkundige wetten op schrift mocht stellen, publiceren en daarvoor wereldwijde erkenning kreeg. Afrikaanse beschavingen hadden immers al wetenschappelijke kennis ontwikkeld, toegepast, onderwezen en schriftelijk vastgelegd.

De vraag is vooral, wie kreeg het gezag om zijn kennis als wetenschap erkend te zien, en wiens prestaties verdwenen naar de achtergrond?

Edison en Latimer, maar wie kreeg de erkenning?

De geschiedenis van Thomas Edison en Lewis Latimer laat zien hoe ongelijk wetenschappelijke erkenning verdeeld kan zijn.

Edison werd wereldwijd het gezicht van de elektrische gloeilamp. Maar de Afro-Amerikaanse uitvinder Lewis Latimer ontwikkelde een belangrijke methode voor de vervaardiging van verbeterde koolstofgloeidraden, waardoor elektrische verlichting commercieel gebruikt kon worden.

Toch groeiden generaties kinderen op met de naam Edison, terwijl Latimer voor velen onbekend bleef.

Het gaat dus niet alleen om wie een ontdekking deed, maar ook om wie de kennis en technische oplossingen ontwikkelde die vooruitgang mogelijk maakten. En vooral, wie kreeg daarvoor erkenning?

Walter Rodney – onderontwikkeling was geen toeval

De Guyanese historicus Walter Rodney beschreef in How Europe Underdeveloped Africa hoe Europese koloniale overheersing bestaande Afrikaanse economische en maatschappelijke structuren ondermijnde, hulpbronnen onttrok en afhankelijkheid versterkte.

Volgens Rodney diende koloniaal onderwijs vooral om arbeidskrachten en administratief personeel op te leiden voor een economisch systeem waarvan de belangrijkste beslissingen elders werden genomen.

Lokale kennis, talen en geschiedenis kregen daarbij een ondergeschikte plaats.

Het ging dus niet uitsluitend om economische overheersing, maar ook om de macht om te bepalen welke kennis waardevol werd geacht.

En het Caribisch gebied en Curaçao?

Ook onze Caribische geschiedenis werd gevormd door slavernij, kolonialisme en economische afhankelijkheid.

Generaties kinderen leerden de taal, geschiedenis en prestaties van Europese machthebbers, terwijl de kennis en beschavingen van hun Afrikaanse voorouders veel minder aandacht kregen.

Curaçao is sinds 10 oktober 2010 een autonoom land binnen het Koninkrijk. Maar politieke autonomie betekent niet automatisch intellectuele en economische zelfstandigheid.

Hoeveel leren onze kinderen over Afrikaanse wetenschap en geschiedenis? Begrijpen zij hoe koloniale economische structuren ontstonden en welke gevolgen daarvan vandaag nog merkbaar zijn?

En leidt ons onderwijs hen op om Curaçao zelfstandig verder te ontwikkelen, of vooral om bestaande functies te vervullen binnen een economie die sterk afhankelijk blijft van anderen?

Onderwijs moet bevrijden, niet afhankelijk houden

Daarom roepen wij de Curaçaose onderwijsautoriteiten op onze lesprogramma’s kritisch te onderzoeken. Geef Afrikaanse en Caribische wetenschap, geschiedenis en zelfstandig denkvermogen de plaats die zij verdienen.

Wij hoeven Newton niet uit onze geschiedenisboeken te verwijderen. Wij moeten eindelijk ook ruimte maken voor degenen wier kennis en prestaties veel langer buiten beeld bleven. 

Want de vraag is niet alleen welk diploma onze kinderen behalen, maar vooral of ons onderwijs hen voorbereidt om zelfstandig te denken, hun eigen mogelijkheden te erkennen en Curaçao verder te ontwikkelen.