Opinion | Reportero Erwin Raphaëla

WILLEMSTAD – Na kada okashon ku surgi problemanan serio ku ta krea e posibilidat ku na Kòrsou nos lo kai den un krísis debí ku importashon di kuminda ta birando hopi insigur, gobernantenan ta kore lanta kualke komishon enkargá ku stimulashon di produkshon di nos propio kuminda. E aktitut akí a bira komo sifuera hasimentu di pantomina i spektakel, pasobra tur e hasimentu di buya akí ta pa un ratu kòrtiku. Kòrda por ehèmpel e momento ku e gobièrnu di Venezuela (bou di presidente Nicolás Maduro) a sera su fronteranan pa hasimentu di negoshi ku Kòrsou, di manera ku barkunan di fruta ni berdura i piská no tabata drenta aki mas. E área na de Ruyterkade tabata paralisá, práktikamente morto i sin bida. Pero, mesora a kuminsá ku gritunan emoshonal pa ban over na produkshon di nos propio kuminda di manera ku yunan di Kòrsou mes por okupá e espasio históriko akí ku benta di merkansia den sentro di siudat!
Tambe e periodo di Covid, kaminda e sektor aki a dal abou masha pisá mes, inkluso e echo ku turistanan no tabata biaha asina tantu mas pa Kòrsou debí na medidanan di prevenshon pa evitá kontaminashon ku e malesa. Djis despues a sigui e guera na Ukrania i aki tambe tabatin lamento konstante pa materia prima ku nos isla a kuminsá karesé di djei. Den e kuadro aki tabata menshoná prinsipalmente hariña di pan, grano i zeta dushi, pasobra hopi tabata bini for di e pais Ukrania i besindario. Enfin, den tur frankesa mester rekonosé ku tur e konsternashon aki ta pa djis un ratu. No muchu despues ku parse ku e situashon a plakiá un poko, no ta hasi nada mas ku tur e bon intenshonnan ku a keda papiá i palabrá.
Sektor agrario, ku tur su enorme potensial pa bira un pilá fuerte den nos ekonomia, lamentablemente no ta lanta for di suela, pasobra no tin e determinashon ni seriedat pa atendé ku e situashon pa krea solushon riba un base duradero. Entre e polítikonan ku nos konosé na Kòrsou, tabata solamente señora mr. Suzy Camelia-Römer i dr. Ben Whiteman, kendenan a dediká ku un poko mas seriedat na e sektor aki, introdusiendo trayektonan pa stimulá i ‘boost’ plantashon i krio di bestia na Kòrsou. Hasta un instansia klave manera Bureau Telecommunicatie en Post a bini ku kursonan importante pa siña interesadonan kon planta, kon piska i kria bestia. E instansia akí a presentá plannan hopi konkreto pa lanta e sektor, pone fuertemente riba pia. Ademas tabatin un revista ku tabata sali tur luna pa promové akshon i esfuersonan hasí den e konteksto akí.
Pero pa kuminsá mester rekonosé porfin ku na Kòrsou nos tin un problema serio i esei ta ku tur kos ta pa djis un ratu. Na e momento ku e problema presentá, ta sali padilanti ku hopi emoshon, anto ta hasi masha drùk, sapatiá i mustra tantu preokupashon pa djis despues, ata tur hende ketu, ketu i konsentrá riba otro asuntunan ku ta haña atenshon.
Ata nos awor sintá ku otro guera den Medio oriente, Iran un banda kontra di Merka i Israel e otro banda, di manera ku preis di petroli ta subiendo ‘sky-high’ i konektá na esei, preis i tarifanan relashoná ku transporte di merkansia i subida pa biahenan di parti di turistanan. Ta mustra riba televishon direpente parlamentarionan kanando den plantashon grandi di tomati, anto esaki natural pa demostrá ku na Kòrsou nos mes por produsí. Atrobe, emoshonalmente esaki ta hasi impakto, pero “que hubo” di un forma strukturá pa garantisá kontinuidat?
Un plan nashonal, hinká awor dirèkt den otro i mará na tempu ku algun punto di akshon konkreto pa surti resultado. Si den kada skol aki na Kòrsou, introdusí un forma di plantashon i laga alumno i studiantenan eksperensiá djaserka kon balioso i útil e área òf sektor aki ta, den poko tempu lo surgi kambionan di aktitut i mentalidat (notablemente) na rais di e komunidat di Kòrsou. Plantamentu na skol mester por! Laga nos mar’é dirèkt na partimentu di premio pa e skolnan ku duna e mihó resultado. Ademas mester sòru ku rápidamente ta start un trayekto di komunikashon en general dirigí riba e nesesidat di produkshon di nos propio kuminda, inkluyendo plantashon, krio di bestia i peska, pa tur siudadano mira i komprondé di bèrdat ku mester ‘boost’ produkshon di nos propio kuminda pa duna resultadonan tangibel. Natural mester bini tambe ku un komishon i òf grupo fiho ku ta harma trayektonan ku impakto riba tèrmino korto, medio i largu. No por keda ku e aktitut ku ta kada ratu ta lanta hasi drùk pa djis despues dobla warda atrobe, pasobra despues di tur e atvertensianan ku nos a pasa aden te ku awor, e riesgo ta sigui inmensamente grandi ku kualke momento e komunidat di Kòrsou por hañ’é realmente ku lomba kontra di muraya pa falta di kuminda. E meta prinsipal mester ta ku Kòrsou ta krese su sektor agrario ku 20 porshento den ménos ku 4 aña.