Verzekerd op papier, onbeschermd op de weg: De vergeten belofte van de LAM

Een bijna vijftig jaar oude belofte

De laatste weken bereiken onze redactie steeds meer meldingen van burgers die na een verkeersongeval met lege handen achterblijven. Het patroon is vaak hetzelfde: de veroorzaker van de schade blijkt niet over een geldige WA-verzekering te beschikken en soms ontbreekt zelfs een geldig keuringsbewijs.

Het slachtoffer, dat zich wél netjes aan de wet heeft gehouden en zijn verzekering heeft betaald, blijft vervolgens zelf met de schade zitten.

Op sociale media groeit de frustratie. Sommigen opperen zelfs om dan maar massaal de eigen autoverzekering op te zeggen. Die boosheid is begrijpelijk. Maar wanneer steeds meer mensen onverzekerd de weg op gaan, wordt het probleem niet kleiner. Integendeel: uiteindelijk zijn er alleen maar méér slachtoffers die nergens terechtkunnen.

Wat deze situatie extra wrang maakt, is dat de wetgever dit probleem bijna een halve eeuw geleden al heeft voorzien.

 Een bijna vijftig jaar oude belofte

Op 23 december 1976 werd de Landsverordening aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (LAM) vastgesteld, gepubliceerd in P.B. 1977, no. 4. Deze wet verplicht bezitters van motorrijtuigen die aan het verkeer deelnemen een verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid af te sluiten.

Maar de wetgever deed meer dan alleen burgers verplichten zich te verzekeren.

In dezelfde landsverordening werd namelijk ook een vangnet opgenomen. De artikelen 15 tot en met 19 voorzagen in een Waarborgfonds Motorverkeer, gevestigd in Willemstad. Dat fonds moest juist bescherming bieden aan slachtoffers die schade lijden door een motorrijtuig waarvan de veroorzaker bijvoorbeeld onverzekerd of onbekend is. Verzekeraars zouden daarvoor jaarlijks een bijdrage aan het fonds leveren.

Met andere woorden: precies het probleem waarmee burgers vandaag worden geconfronteerd, was destijds al voorzien. En de oplossing stond eveneens in de wet.

 Uitstel na uitstel

Waarom werd juist dat beschermingsmechanisme niet daadwerkelijk ingevoerd?

De inwerkingtreding van de artikelen 15 tot en met 19 werd bij verschillende landsbesluiten herhaaldelijk uitgesteld. In 1978, 1979, 1980 en 1981 werd de invoering telkens verder naar voren geschoven. In 1982 werd de inwerkingtreding vervolgens afhankelijk gesteld van een wijziging van de landsverordening.

Voor zover uit de beschikbare officiële regelgeving valt op te maken, is het beoogde Waarborgfonds daarna nooit daadwerkelijk operationeel geworden. Ook juridisch en academisch onderzoek naar de vergoeding van verkeersschade wijst erop dat Curaçao tot op heden niet beschikt over het Waarborgfonds Motorverkeer zoals dat destijds in de LAM werd voorzien.

En juist daar wringt het

De burger moet zich verzekeren. Die wettelijke verplichting wordt terecht opgelegd. Maar het onderdeel van dezelfde wettelijke regeling dat die burger moest beschermen wanneer een ander zijn verplichtingen niet nakomt, lijkt al bijna vijftig jaar op uitvoering te wachten.

 Wie beschermt de burger die zich wél aan de regels houdt?

Daarmee komen enkele fundamentele vragen op tafel.

1. Waarom kon de verzekeringsplicht wél worden ingevoerd, terwijl het daarbij behorende vangnet steeds werd uitgesteld?
2. Waarom moet een burger die jarenlang netjes verzekeringspremies betaalt uiteindelijk zelf zijn schade dragen wanneer de veroorzaker onverzekerd blijkt te zijn?

En wie draagt na zoveel jaren de verantwoordelijkheid voor het feit dat dit wettelijke beschermingsmechanisme kennelijk nog altijd niet functioneert?

Daar komt nog een tweede probleem bij. Wanneer voertuigen zonder geldige verzekering én mogelijk zonder geldig keuringsbewijs toch aan het verkeer deelnemen, rijst ook de vraag hoe effectief de bestaande verzekerings- en keuringsplicht daadwerkelijk wordt gehandhaafd.

Dit zijn geen vragen bedoeld om met de vinger te wijzen. Het zijn vragen waarop burgers na bijna vijftig jaar een helder antwoord mogen verwachten van de bevoegde autoriteiten, de toezichthouder, de verzekeringssector en uiteindelijk ook de wetgever.

 Niet minder verzekeren, maar beter beschermen

Massaal de eigen verzekering opzeggen is daarom geen oplossing. Het zou een begrijpelijke protestreactie zijn, maar met een verkeerd resultaat. Meer onverzekerde voertuigen betekenen uiteindelijk meer slachtoffers die met hun schade blijven zitten.

De oplossing moet juist aan de andere kant worden gezocht:

 Betere handhaving van de bestaande verzekerings- én

1. Duidelijkheid over het wettelijke vangnet dat de wetgever zelf ooit noodzakelijk achtte.

Want wanneer de overheid van iedere automobilist verlangt dat hij verantwoordelijkheid neemt door zich te verzekeren, mag diezelfde automobilist redelijkerwijs ook verwachten dat het systeem hem beschermt wanneer een ander die verantwoordelijkheid niet neemt.

Na bijna vijftig jaar is daarom misschien niet de belangrijkste vraag waarom het Waarborgfonds ooit werd uitgesteld.

De belangrijkere vraag is: 

1. Waarom bestaat het vangnet dat de wetgever noodzakelijk vond vandaag nog altijd niet, en
2. Wie gaat ervoor zorgen dat die bijna vijftig jaar oude belofte eindelijk wordt nagekomen?

Onze redactie zal deze kwestie verder onderzoeken en de betrokken instanties om een reactie vragen. Burgers die zelf schade hebben geleden door een onverzekerde weggebruiker, nodigen wij uit hun ervaringen met onze redactie te delen.