Bestaat er vertrouwen in ons belastingpraktijk?

Van klacht naar oplossing

Bouwen aan vertrouwen in de “Belastingpraktijk”

Dat iedereen belasting moet betalen, staat buiten discussie. Belastingen vormen immers de financiële basis voor publieke voorzieningen zoals onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid, infrastructuur en andere diensten waarvan de samenleving als geheel gebruikmaakt. Een goed functionerende overheid kan niet bestaan zonder een redelijke bijdrage van burgers en ondernemers.

Tegelijkertijd mag van de Belastingdienst en de Ontvanger worden verwacht dat zij belastingplichtigen behandelen overeenkomstig de beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder zorgvuldigheid, fair play, rechtszekerheid, tijdigheid en evenredigheid. Juist op dat punt horen wij in de praktijk regelmatig zorgen.

Een veelgehoorde klacht is dat bezwaarschriften niet, of niet tijdig, worden behandeld. De zogenoemde fictieve weigering vormt daarbij een belangrijk knelpunt. Veel belastingplichtigen weten niet dat zij na verloop van de wettelijke termijn opnieuw actie moeten ondernemen om hun rechten veilig te stellen. Voor werknemers, gepensioneerden en kleine ondernemers is het bovendien vaak financieel belastend om telkens opnieuw een belastingadviseur of jurist in te schakelen. Het gevolg is dat zaken blijven liggen, waarna men later wordt geconfronteerd met aanmaningen, dwangschriften of zelfs beslaglegging.

Daarbij komt dat belastingplichtigen die uitdrukkelijk verzoeken om te worden gehoord, naar hun gevoel niet altijd daadwerkelijk de gelegenheid krijgen hun standpunt toe te lichten voordat op hun bezwaar wordt beslist. Dat raakt aan het beginsel van hoor en wederhoor en aan het vertrouwen dat burgers mogen hebben in een zorgvuldige overheid.

Een mogelijke verbetering zou kunnen zijn dat de rechter in passende gevallen de Belastingdienst veroordeelt tot vergoeding van de werkelijk gemaakte advies- en proceskosten. Dat kan een redelijke prikkel vormen om aanslagen zorgvuldiger op te leggen en bezwaarschriften tijdig, inhoudelijk en evenwichtig te behandelen. 

Van klacht naar oplossing

Bouwen aan vertrouwen in de belastingpraktijk betekent dat signalen uit de samenleving niet moeten worden gezien als aanval op de overheid, maar als waardevolle informatie om het systeem te verbeteren. Niet tegenover elkaar, maar met elkaar. Naar meer rechtvaardigheid in belastingzaken vraagt om een open, zorgvuldige en constructieve benadering, waarin belastingplichtigen hun verplichtingen erkennen en de overheid op haar beurt zichtbaar handelt volgens de beginselen van fair play, tijdigheid, proportionaliteit en menselijke maat.

Juist daarom zal naar aanleiding hiervan een korte poll worden georganiseerd om ervaringen van belastingplichtigen zorgvuldig in kaart te brengen. Het doel is niet om kritiek te leveren, maar om de uitkomsten te analyseren en waar mogelijk bij te dragen aan praktische oplossingen. Een rechtvaardig belastingstelsel/systeem vraagt immers niet alleen om betalingsbereidheid van burgers, maar ook om toegankelijkheid, zorgvuldigheid en wederzijds vertrouwen.