De klas van 2036 begint, met de problemen van 2026

Terwijl Curaçao vooruitkijkt naar het onderwijs van 2036, wachten kinderen vandaag nog op de ondersteuning die zij nodig hebben

Gisteren kwamen in Otrobanda ongeveer 900 medewerkers van het openbaar onderwijs bijeen tijdens de startconferentie van Dienst Openbare Scholen. Onder het thema “Mi ta Outéntiko” dachten zij onder meer na over “de klas van 2036”: een gezamenlijke visie op hoe het Curaçaose onderwijs er over tien jaar uit zou moeten zien.

Dat verdient waardering. Onderwijsprofessionals staan iedere dag voor de moeilijke opdracht kinderen niet alleen kennis mee te geven, maar hen ook voor te bereiden op een samenleving die voortdurend verandert. Nadenken over 2036 is daarom niet alleen mooi, maar noodzakelijk.

Tegelijkertijd roept die blik op de toekomst een ongemakkelijke, maar belangrijke vraag op: hoe bouwen wij de klas van 2036 wanneer een groeiende groep kinderen in de klas van 2026 nog niet tijdig de ondersteuning krijgt die zij nodig heeft?

Een ontwikkeling die aandacht vraagt

Volgens een inventarisatie van de Inspectie Onderwijs bij speciale scholen in het primair onderwijs is het aantal kinderen met speciale onderwijsbehoeften in vijf jaar gestegen van 983 naar 1.704. Dat is een toename van ongeveer 73 procent. Het ministerie van Onderwijs, Wetenschap, Cultuur en Sport bevestigde deze cijfers op 23 april 2026. Nieuwsbrief kwaliteit in-beeld

De Inspectie signaleert dat de behoefte aan ondersteuning sneller groeit dan het beschikbare aanbod. Daardoor ontstaat druk op speciale scholen en zorgvoorzieningen, wachtlijsten, vertraagde plaatsingen en tekorten aan gespecialiseerde leerkrachten.

Bij deze cijfers hoort wel een belangrijke nuance. De stijging betekent niet automatisch dat Curaçao in vijf jaar 73 procent meer kinderen met een beperking heeft gekregen. OWCS noemt verschillende mogelijke oorzaken, waaronder betere diagnostiek en herkenning, toenemende mentale en psychosociale druk op kinderen en gezinnen, onvoldoende vroege signalering en druk op het reguliere onderwijs, waardoor meer kinderen worden doorverwezen.

Die nuance relativeert de cijfers niet, maar verscherpt de vraag. Ook als betere herkenning een deel van de stijging verklaart, blijft de praktijk dezelfde: meer kinderen hebben ondersteuning nodig terwijl de capaciteit tekortschiet. Betere signalering zonder extra gespecialiseerde begeleiding en financiering lost het probleem niet op; zij maakt vooral zichtbaar hoe groot de werkelijke ondersteuningsbehoefte is.

Niet de leerkracht, maar het systeem

De centrale vraag zou daarom mogen zijn:

Kunnen wij serieus praten over de klas van 2036 wanneer wij nog geen structurele oplossing hebben voor de kinderen die vandaag ondersteuning nodig hebben?

Dat is nadrukkelijk geen verwijt aan leerkrachten, schoolleiders of andere onderwijsprofessionals. Integendeel. Zij staan dagelijks voor de klas en worden vaak als eersten geconfronteerd met problemen die zij zelf niet kunnen oplossen.

Een betrokken leerkracht kan immers geen gespecialiseerde professional vervangen die er niet is. Een school kan geen wachtlijst oplossen wanneer capaciteit ontbreekt. En inclusief onderwijs kan moeilijk werkelijkheid worden wanneer expertise, begeleiding en financiering niet voldoende meegroeien met de behoefte.

Daarom gaat deze discussie uiteindelijk over:

1. Beleid: bestaat er een sluitend en samenhangend kader voor het speciaal funderend onderwijs, of blijft ondersteuning in belangrijke mate afhankelijk van wat afzonderlijke scholen zelf kunnen organiseren?
2. Financiering: is de huidige bekostiging afgestemd op de inmiddels 1.704 kinderen met speciale onderwijsbehoeften, of sluit het beschikbare budget nog onvoldoende aan op de sterk gestegen vraag?
3. Capaciteit: hoeveel gespecialiseerde leerkrachten en andere deskundigen zijn er op korte termijn nodig om de wachtlijsten eerst te stabiliseren en daarna daadwerkelijk terug te dringen?
4. Prioriteiten: wanneer middelen beperkt zijn en de vraag groter is dan de beschikbare capaciteit, op basis waarvan wordt dan bepaald welk kind als eerste de noodzakelijke ondersteuning ontvangt?

OWCS erkent dat verbetering noodzakelijk is en werkt onder meer aan verdere ontwikkeling van de regelgeving voor speciaal funderend onderwijs, verbetering van selectie en plaatsing, actualisering van bekostiging en capaciteit en betere samenwerking tussen onderwijs, zorg en gezin.

Dat zijn belangrijke voornemens. De volgende vraag is echter wanneer kinderen, ouders en scholen daarvan daadwerkelijk de resultaten gaan merken.

2036 begint vandaag

Misschien moet daarom bij iedere discussie over de klas van 2036 één eenvoudige toets centraal staan:

Wat betekent onze visie voor het kind dat vandaag wacht op hulp?

Een toekomstvisie bestaat immers niet alleen uit beschrijven waar wij over tien jaar willen staan. Zij begint bij de keuzes die wij vandaag maken. Bij voldoende deskundige mensen. Bij tijdige signalering. Bij ondersteuning van leerkrachten. Bij passende financiering. En vooral bij de overtuiging dat geen kind jarenlang mag wachten totdat het systeem klaar is.

De klas van 2036 wordt niet pas in 2036 gebouwd. Zij zit vandaag al voor ons