Un realidat amargo

Opinion | Reportero Erwin Raphaëla

CTB Curacao thumbnail

Un violashon flagrante i intragabel pa tur yu di kòrsou rònt mundu

Miéntras ku na Gaza, Ukrania, Iran, Líbano i otro partinan di mundu pueblo ta bringando guera sangriente pa defendé nan derecho di outodeterminashon i soberania teritorial konforme Karta di Nashonnan Uní, na Kòrsou nos mes ta entregando nos tera sistemátikamente den man di kapital strañero — sin lòs ningun tiru, sin guera, pero ku e mesun resultado: pèrdida di kòntròl efektivo riba nos propio tera.

Esaki ta sosodé hopi biaha mediante trato preferensial, lei i areglonan trahá na midí, i práktikanan dudoso ku ta violá prinsipionan fundamental di derecho internashonal públiko manera: igualdat soberano, no-deskiminashon i e deber di Estado pa protehá su pueblo kontra desapropiashon.

Kòrsou, un teritorio outónomo den reino ulandes, di apénas 444 km² rekonosé pa Komité di Deskolonisashon di ONU, ta keda desmantelá pida pa pida dor di sierto gobernante i algun empleado públiko pará na kabes di algun departamentu:

  1. *Bendementu masal i entrega na erfpacht a largo plaso* di terenonan stratégiko na invershonista strañero;
  2. *Poderashon di bienes inmóbil den hotspot* i e zonanan mas úniko i atraktivo di nos paisahe natural;
  3. *Privatishon di akseso* na kosta, playa i áreanan di balor ekológiko i kultural haltu, violando e derecho fundamental di pueblo pa gosa liber di su teritorio.

Ta *inakseptabel i kontrali na derecho internashonal* ku kapital strañero ta risibí previlegio i akseso ku ta pone yu di Kòrsou den posishon di siudadano di terser klase riba su propio suela.

Esaki tin tur karakterístika di diskriminashon struktural i korupshon institushonal, prohibí bou di Konvenio Internashonal riba Derechonan Sivil i Polítiko i bou di norma ius cogens (dwingend volkenrecht) kontra dominashon kolonial.

*Kita tera literalmente fo’i bou di pia di e yu di tera i sera akseso liber na nos playanan i naturalesa, ta ekivalente na un forma di desapropiashon interno.

* Den derecho internashonal, esaki ta un atake dirèkt kontra e derecho kla i raspá di un pueblo pa eksistí, desaroyá i kontrolá su rekursonan natural — un derecho konsagrá den Artíkulo 1 di e dos Paktonan Internashonal di 1966 i den Resolushon 1514 (XV) di Asamblea General di ONU.

P’esei, na tur yu di Kòrsou, e yamada, sea paden òf pafó di frontera, asumí e deber moral i hurídiko pa aktua. Nos mester:

– Eksigí transparensia total den tur transakshon di tera i erfpacht;

– Denunsiá e práktikanan akí dilanti órganonan internashonal kompetente, inkluyendo Komité di Dekolonisashon;

– Revoká i anulá tur akto hurídiko ku a pone nos soberania teritorial na peliger i ku a marginalisá e pueblo outóktono.

Esun ku pèrdè su tera, ta pèrdè su identidat, su outodeterminashon i su futuro.* E trato kondenabel akí mester stòp AWE, i mester drecha loke ya a sali fo’i man, promé ku nos bira strañero den nos mes pais.

Erwin Raphaëla
Redakshon Clarity

Redakshon Clarity

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *