Wie beheert straks de digitale kraan van Curaçao?

Starlink, innovatie en de kwetsbaarheid van afhankelijkheid

De mogelijke komst van Starlink naar Curaçao moet niet uitsluitend worden gezien als een discussie over sneller internet. Zij raakt aan een bredere en fundamentelere vraag: hoe zorgt een kleine eilandgemeenschap ervoor dat technologische vooruitgang niet leidt tot nieuwe vormen van afhankelijkheid?

Laat één ding duidelijk zijn: innovatie is welkom. Curaçao heeft belang bij betrouwbare, snelle en betaalbare digitale verbindingen. Voor afgelegen locaties, de maritieme sector, toerisme, noodcommunicatie, onderwijs, thuiswerken en ondernemingen kan satellietinternet belangrijke voordelen bieden. Ook als back-up bij kabelstoringen of andere technische problemen kan een systeem als Starlink waardevol zijn. Het zou daarom onverstandig zijn om nieuwe technologie bij voorbaat af te wijzen.

Maar vooruitgang moet wel verstandig worden georganiseerd. Juist voor een kleine economie als Curaçao bestaat het risico dat een internationale technologiegigant, met enorme schaalvoordelen en financiële slagkracht, lokale bedrijven zodanig onder druk zet dat zij op termijn hun positie verliezen of zelfs uit de markt worden gedrukt. In dat geval kan een buitenlandse aanbieder geleidelijk een dominante positie verwerven over een infrastructuur die voor Curaçao van vitaal belang is. Lokale telecombedrijven zijn immers niet alleen commerciële aanbieders. Zij dragen ook bij aan werkgelegenheid, belastinginkomsten, lokale klantenservice, technische kennis, investeringen in infrastructuur en bereikbaarheid in crisissituaties. Als deze bedrijven door oneerlijke of onbeheersbare concurrentie worden verzwakt, kan Curaçao op termijn juist minder keuzevrijheid overhouden.

Het grootste gevaar is dus niet Starlink op zichzelf. Het werkelijke gevaar is afhankelijkheid zonder voldoende zeggenschap. Wanneer burgers, bedrijven, hotels, financiële instellingen, overheidsdiensten en andere vitale sectoren steeds meer afhankelijk worden van één buitenlandse aanbieder, ontstaat een kwetsbaarheid die veel verder gaat dan de prijs van een internetabonnement. Dan is internet niet langer slechts een commerciële dienst, maar een strategische levensader.

Vergelijkbaar voorbeeld uit het verleden

Een vergelijkbaar voorbeeld is de gedachte die in het verleden weleens is geopperd om de elektriciteitskosten te verlagen door stroom via een kabel uit Venezuela naar Curaçao te halen. Op het eerste gezicht lijkt dat aantrekkelijk: goedkopere stroom en lagere kosten voor burgers en bedrijven. Maar wat gebeurt er als Curaçao daardoor zijn eigen energiecapaciteit afbouwt of zijn lokale nutsvoorziening verzwakt? Wat als een ander land, in een periode van politieke spanning, besluit de stroomtoevoer te beperken of zelfs als een drukmiddel te gebruiken? Dan blijkt goedkope stroom ineens een dure afhankelijkheid te zijn geworden.

Voor Curaçao is dit geen theoretische zorg. Ons land heeft beperkte geopolitieke onderhandelingsmacht en is bovendien niet volledig zelfstandig verantwoordelijk voor buitenlandse betrekkingen. Juist daarom moeten wij extra voorzichtig zijn met vitale infrastructuur die buiten onze eigen invloedssfeer komt te liggen. Wie de kraan beheert, heeft uiteindelijk macht. Dat geldt voor elektriciteit, maar in toenemende mate ook voor digitale connectiviteit.

De juiste vraag is daarom niet of Starlink goed of slecht is. De juiste vraag is onder welke voorwaarden Starlink kan worden toegelaten zonder dat Curaçao zijn digitale autonomie verliest. Starlink kan een nuttige aanvulling zijn, maar mag geen ongecontroleerde vervanging worden van lokale infrastructuur, lokale bedrijven en lokale weerbaarheid.

Daarom is een zorgvuldige vergunnings- en toezichtstructuur noodzakelijk. Er moeten duidelijke voorwaarden komen over continuïteit, consumentenbescherming, lokale aanspreekbaarheid, soevereiniteit, noodcommunicatie, eerlijke concurrentie en bescherming van vitale sectoren. Ook moet worden voorkomen dat overheidsdiensten of cruciale economische activiteiten volledig afhankelijk worden van één buitenlandse private aanbieder.

Soevereiniteit

De Amerikaanse CLOUD Act is van toepassing op Starlink, omdat Starlink wordt geëxploiteerd door SpaceX via haar dochteronderneming Starlink Services, LLC, die beide in de Verenigde Staten gevestigde entiteiten zijn. De CLOUD Act is onder andere van toepassing op aanbieders van elektronische communicatiediensten die actief zijn in de Verenigde Staten of daar een juridische aanwezigheid hebben.

Dit betekent dat Amerikaanse autoriteiten, onder bepaalde juridische procedures, een Amerikaanse dienstverlener kunnen verplichten gegevens vrij te geven die zich onder diens “bezit, bewaring of controle” bevinden, zelfs wanneer deze gegevens buiten de Verenigde Staten zijn opgeslagen. Hoe wordt hiermee omgegaan ten aanzien van de “Wet op bescherming persoonsgegevens”?

De kern is eenvoudig

Curaçao hoeft innovatie niet te blokkeren. Integendeel, wij moeten moderne technologie omarmen. Maar dat moet gebeuren met gezond verstand, institutionele waakzaamheid en oog voor de lange termijn. Goedkoper of sneller op korte termijn mag niet betekenen dat wij op lange termijn onze eigen weerbaarheid verliezen.

Starlink kan welkom zijn als extra schakel in onze digitale infrastructuur. Maar Curaçao mag nooit toestaan dat een buitenlandse partij uiteindelijk de digitale kraan beheert waarvan onze economie, overheid en samenleving afhankelijk zijn.