Op Curaçao begint een huis met een stuk grond

Een Australisch bericht over de woningcrisis trok onlangs onze aandacht

Australië laat zien dat een overheid, wanneer de druk op de woningmarkt te groot wordt, bewust kan kiezen om de beschikbare woonruimte sterker te beschermen en investeringen gericht naar nieuwbouw te sturen. Vanuit die gedachte mogen buitenlandse investeerders daar in beginsel geen bestaande woningen meer kopen. Het verbod trad op 1 april 2025 in en is inmiddels verlengd tot en met 30 juni 2029. Tegelijkertijd probeert Australië buitenlandse investeringen juist naar de bouw van nieuwe woningen te leiden en wordt opgetreden tegen het langdurig ongebruikt laten van bouwgrond.

Kan Curaçao daarvan leren?

Zeker. Maar wie hier de woningcrisis wil aanpakken, moet beginnen bij de manier waarop veel Curaçaose gezinnen hun eigen huis realiseren. Zij bouwen het zelf, vaak stap voor stap. Voor hen begint een woning niet met de aankoop van een bestaand huis, maar met de mogelijkheid om een geschikt stuk erfpachtgrond te verkrijgen.

Juist daar loopt het vast. Wie op Curaçao een erfpachtperceel aanvraagt, kan jarenlang in onzekerheid blijven.

• Wanneer ben ik aan de beurt?
• Is het perceel dat ik op het oog heb nog beschikbaar?
• En welke stap moet daarna nog worden gezet?

Voor veel burgers blijven die vragen lange tijd onbeantwoord. De Curaçaose Ombudsman beschrijft een procedure die via meerdere overheidsdiensten loopt. Van registratie op een wachtlijst en de benodigde metingen en goedkeuringen tot uiteindelijk de notaris en het Kadaster. Juist in dat lange traject ontstaan de meeste frustraties. Burgers klagen onder meer over trage besluitvorming, onduidelijkheid over hun plaats op de wachtlijst en gebrekkige terugkoppeling over de voortgang van hun aanvraag.

Achter zo’n aanvraag staat vaak een gezin dat spaart, een bouwplan maakt en op een gegeven moment wil weten, kunnen wij beginnen? Zolang dat antwoord uitblijft, blijft ook een mogelijke woning uit.

Daarom verdient Curaçao een programma voor erfpachtgrond en zelfbouw. De eerste stap is een betrouwbare inventarisatie:

• Hoeveel aanvragen liggen er?
• Hoe oud zijn zij?
• Welke percelen zijn werkelijk beschikbaar?
• Waar loopt de behandeling vast?

Iedere aanvrager moet zijn oorspronkelijke aanvraagdatum, dossierstatus en de toepasselijke toewijzingscriteria kunnen controleren. Vervolgens kan de overheid per gebied percelen voorbereiden op woningbouw, inclusief ruimtelijke toetsing, meting, toegang en een realistisch plan voor water en elektriciteit. Een toewijzing heeft immers weinig betekenis als een gezin op de grond nog niet kan bouwen.

De uitgifte moet plaatsvinden volgens vooraf gepubliceerde, toetsbare regels. Voorrang voor huishoudens zonder eigen woning of bouwgrond is verdedigbaar, mits de criteria eerlijk worden toegepast en beslissingen worden gemotiveerd. De Ombudsman wijst erop dat schaarse overheidsgrond gelijke kansen voor gegadigden vereist. Hij vermeldt ook dat het vermoedelijk nog gebruikte grondbeleid zijn oorsprong heeft in 1983. Dat alleen al rechtvaardigt een openbare beoordeling of de voorwaarden nog aansluiten bij de huidige woningbehoefte en bouwkosten.

Daarnaast kan Curaçao het Australische beginsel onderzoeken

Laat (buitenlandse) investeringen woningen toevoegen, in plaats van uitsluitend te laten concurreren om wat er al staat. Een tijdelijke beperking of vergunningplicht voor investeringsaankopen van bestaande woningen zou echter pas verantwoord zijn als gegevens aantonen waar zulke aankopen bewoners daadwerkelijk verdringen. Daarvoor zijn een duidelijke wettelijke basis, zorgvuldige toetsing en ruimte voor projecten die extra woningen opleveren nodig. Het Australische beleid is geen kant-en-klare Curaçaos wetsvoorstel.

Hetzelfde geldt voor ongebruikte bouwgrond. Wie erfpachtgrond voor een eigen huis krijgt, moet een redelijke kans krijgen om te bouwen. Tegelijk mag schaarse grond niet jarenlang zonder goede reden ongebruikt blijven. Een haalbare bouwtermijn, rekening houdend met vergunningen, financiering en infrastructuur, kan beide belangen verbinden.

De woningcrisis vraagt dus om meer dan één verbod. Maak de wachtlijst zichtbaar, bereid bouwgrond voor, wijs die eerlijk en voortvarend toe en help gezinnen de stap van perceel naar woning te zetten. Australië laat zien hoe een overheid de woningmarkt kan beschermen. Curaçao kan die gedachte passend maken voor zijn eigen bouwcultuur. Geef mensen die hier hun leven opbouwen ook een reële mogelijkheid om hier hun huis te bouwen.